VISwijzer markeert makreel als niet-verantwoord

GoodFish heeft besloten het duurzaamheidsadvies voor makreel en Atlantoharing te veranderen van oranje naar rood. Dit besluit wordt betreurd door de Nederlandse vissector.

Het gaat niet goed met de makreel (Scomber scombrus) afkomstig uit Noordoost-Atlantische visserijen, schrijft GoodFish in haar persbericht. Daar is de vissoort per 8 april in het rood gezet. Dit betekent dat het beter is om deze vis niet meer te consumeren, aangezien de soort zwaar overbevist is.

MSC-certificaat verloren

In 2019 verloor de makreelvisserij zijn MSC-certificaat. Rond deze tijd werd vastgesteld dat het makreelbestand zich niet meer binnen biologisch veilige grenzen bevond, aldus GoodFish. ‘Dit terwijl vangsten hoger bleven dan wetenschappelijk geadviseerd werd door ICES (International Council for the Exploration of the Sea). De belangrijkste oorzaak van deze hoge visserijdruk is het gebrek aan internationale afspraken tussen de kuststaten die op het makreelbestand vissen. De combinatie van het ontbreken van lange termijn vangstafspraken en de te hoge visserijdruk was voor MSC reden om het keurmerk voor de makreelvisserij te schorsen.’

Makreel via geel naar rood

In 2022 bracht ICES zijn advies uit over de vangstmogelijkheden van Atlantische makreel in de FAO 27-regio (Noordoost-Atlantische Oceaan), aldus GoodFish. Hieruit bleek dat de visserijdruk op makreel niet meer binnen veilige biologische grenzen zat. Dit heeft negatieve gevolgen voor het bestand, en de aanwas van jonge makreel neemt af. Een te hoge visserijdruk is geen nieuw probleem. Historisch gezien wordt makreel structureel overbevist, en wetenschappelijke adviezen van ICES worden al sinds 2010 met 41% overschreden.

Deze overschrijding komt door een gebrek aan internationale vangstafspraken, benadrukt de organisatie. ‘Makreel wordt bevist door meerdere kuststaten, waaronder de EU-lidstaten, het VK, IJsland en Rusland. Jaarlijks komen deze landen bijeen om de vangstmogelijkheden voor het volgende jaar vast te stellen, waarbij ook het ICES-advies wordt meegenomen. Echter, sinds 2010 zijn er geen gezamenlijke vangstafspraken gemaakt, en wordt door elke kuststaat een eigen quotum vastgesteld. Door het gebrek aan overeenstemming is de som van deze losse vangsten vaak veel hoger dan het wetenschappelijk advies.’

Wereldwijde beslissing

Niet alleen de Nederlandse VISwijzer heeft de makreel nu in het rood geplaatst, maar ook alle andere WWF-viswijzers wereldwijd hebben deze beslissing genomen. De Amerikaanse VISwijzer (Seafood Watch) heeft de makreel al enkele jaren geleden in het rood gescoord. De Good Fish Guide van de Marine Conservation Society heeft de visserij recentelijk nog in de oranje/gele categorie geplaatst, maar deze beoordeling dateert al van oktober 2022. Er is een kleine kustvisserij die groen scoort, waarbij handlijnvissen wordt gebruikt, een methode met lage milieu-impact.

Het verschil in de kleurscores tussen verschillende beoordelingsorganisaties komt door variaties in beoordelingsmethodieken. Ondanks deze verschillen is wereldwijd erkend dat de makreelvisserij niet duurzaam is, aldus GoodFisg.

Nederlandse vissector

‘Wij begrijpen en delen de grote zorgen die er zijn over deze visbestanden, maar de VISwijzer wijkt hiermee af van de huidige wetenschappelijke adviezen’, zo reageert het Nederlands Visbureau namens de sector. ‘De wijzigingen hebben mogelijk een grote impact op de Nederlandse vissector, die op een verantwoorde manier makreel en Atlantoharing vangt en verhandelt.’

Het beheer van het makreelbestand is volgens het Visbureau complex en wordt sinds het na 2018 aflopen van afspraken tussen de betrokken Kuststaten – EU, VK, Noorwegen, IJsland, Faeröer, Groenland en Rusland – gefrustreerd door gebrek aan een verdeelsleutel voor de quota. ‘Voor de Atlantoharing geldt al langer dezelfde ingewikkelde situatie. Het is van het grootste belang voor de vis en de visserij dat partijen het eens worden, want hoewel de gezamenlijke vangstmogelijkheden jaarlijks in lijn met het wetenschappelijk advies worden vastgesteld, slaan met name Noorwegen en de Faeröer deze vervolgens in de wind door eenzijdig excessieve quota voor zichzelf te bepalen. Zij claimen meer aandeel op basis van veranderende migratiepatronen, waarover de wetenschap echter stelt dat deze onvoldoende in beeld zijn om conclusies op te kunnen baseren. De EU is nog de enige partij die zich beheerst en zich aan de voormalige verdeelsleutel houdt.’

Weerbare vis

De vis is desondanks weerbaar gebleken, aldus de sector. ‘Wetenschappelijk gezien is er sprake van overbevissing, maar zijn de bestanden nog niet overbevist. Zowel makreel als Atlantoharing zitten boven de kritische bestandsomvang waaronder de aanwas van jonge vis sterk lager wordt verwacht. Makreel zit zelfs nog boven het voorzorgsniveau dat als trigger point geldt voor het via strenger beheer voorkomen van verdere daling richting kritische limiet. Atlantoharing zit net onder het voorzorgsniveau, maar het vangstadvies voor 2025 was +3% mede vanwege een sterke meerjarige toename in de aanwas.’

Als de wetenschappelijke beoordeling gevolgd wordt, is de passende kleur van het duurzaamheidadvies op dit moment oranje in plaats van rood, zo schrijft het Vosbureau. ‘Dit neemt niet weg dat 2025 het jaar van de waarheid is, nu alle alarmbellen hebben geklonken. Als de overbevissing niet gestopt wordt, dan is de kans groot dat de makreel de kritische ondergrens bereikt en het wetenschappelijk advies voor 2026 zeer negatief zal zijn.’

Oproep tot terugdraaien

De sector roept GoodFish op om de wijzigingen in de VISwijzer terug te draaien. ‘Het ‘rood’ in de VISwijzer raakt uitgerekend vissers en consumenten in de EU, terwijl juist andere landen de oorzaak zijn van de overbevissing, vaak gedeeltelijk voor vismeel- en visolieproductie in plaats van menselijke consumptie.’

De sector vraagt retailers te handelen in lijn met de wetenschappelijke bestandsinschattingen en de verschillen in handelen tussen EU en anderen te erkennen. ‘Het zou opmerkelijk zijn als retailers overwegen om op basis van dit besluit van GoodFish, en in Duitsland van het Wereldnatuurfonds, hun inkoopbeleid aan te passen. Niet in de laatste plaats omdat velen van hen zijn aangesloten bij NAPA (North Atlantic Pelagic Advocacy group); als leden van die organisatie hebben zij de Kuststaten tot en met eind april 2026 gegeven om alsnog tot overeenstemming en een deugdelijk beheer te komen. Een koerswijziging op basis van de VISwijzer zou vooruitlopen op dit ultimatum.’

Verantwoord beheer

De Nederlandse vissector blijft zich inzetten voor een verantwoord gezamenlijk beheer in de pelagische visserij, om niet alleen de biodiversiteit te beschermen, maar ook de voedselzekerheid voor komende generaties te waarborgen. ‘We roepen ngo’s, overheden, marktpartijen en consumenten op om samen te werken op basis van feiten, duidelijkheid en wederzijds vertrouwen, om hopelijk een einde te maken aan overbevissing door andere Kuststaten.’

Foto: Nederlands Visbureau